Sumorna slika Republike Srpske od 2022. do 2026. godine 

Dok čekamo opšte izbore u BiH, a oni su uskoro, vrijeme je da se podsjetimo na to šta je vladajući režim u Republici Srpskoj učinio od 2022. do 2026. godine, u izbornom mandatu koji je na izmaku.

Dr Milan Blagojević 

I samo sumarni pregled stanja koji slijedi u nastavku govori koliko za protekle četiri godine stoji lošije Republika Srpska, kako u pogledu onoga što je režim učinio na nivou BiH, tako i onoga učinjenog na nivou Republike.

Šta je učinjeno na nivou BiH 

1. Jedna od najopasnijih aktivnosti na koju je pristao režim su obaveze preuzete usvajanjem Reformske agende, koju je i glasovima režimskih ministara iz Republike Srpske usvojio Savjet ministara BiH u oktobru 2025. godine.

Tom agendom režim je, recimo, pristao na to da će se na nivou BiH, a ne entiteta čija je to nadležnost po Ustavu BiH, usvojiti zakoni u oblasti električne energije.

To proizlazi iz Tabele 28. na str. 39. usvojene Reformske agende, kojom se ovdašnji režim preko svojih ministara u Savjetu ministara obavezao na donošenje tih zakona na nivou BiH.

Oni će, kako stoji u tački 1.4.1.1. Agende, regulisati pitanja sigurnosti i unutrašnjeg tržišta električne energije, putem zakona o regulatoru, prenosu i tržištu električne energije BiH. Reformskom agendom režim u Republici Srpskoj je preuzeo i obavezu (str. 21. Agende) da se, po zahtjevu o 14 prioriteta koje je Evropska komisija u maju 2019. godine postavila pred BiH kao uslov za njeno članstvo u EU, u Ustav BiH unese nova odredba o tzv. zamjenskoj klauzuli, prema kojoj će BiH moći preuzeti nadležnosti od entiteta kako bi prevenirala kršenje prava EU.

Takođe se tom Agendom pristalo i na to da se ustanovi pravosudno tijelo na nivou BiH koje će biti nadležno za jedinstvenu primjenu prava na teritoriji cijele BiH, čime Evropska komisija traži uspostavljanje vrhovnog suda BiH, što će voditi u ukidanje Vrhovnog suda Republike Srpske.

Usvojena Reformska agenda znači i usvajanje zahtjeva Evropske komisije za eliminaciju prava veta u odlučivanju, što će vremenom dovesti do ukidanja tog prava Republike Srpske u Predsjedništvu BiH i Parlamentarnoj skupštini BiH.

Sve su to fatalni potezi režima koji vode u derogiranje Republike Srpske

2. Režim je putem Željke Cvijanović kao srpskog člana Predsjedništva BiH izabrao Zlatka Lagumdžiju za ambasadora BiH pri UN-u i time omogućio da Lagumdžija kršenjem Ustava BiH inicira u UN-u usvajanje rezolucije o Srebrenici, što je Generalna skupština UN i učinila u maju 2024. godine.

3. Dodikov režim nas sve vrijeme ovog mandata koji je na izmaku obmanjuje da se navodno bori za smanjenje ingerencija institucija na nivou BiH i ukidanje brojnih od tih institucija, dok na drugoj strani njegovi poslanici u Predstavničkom domu Parlamenta BiH neki dan izglasaše budžet BiH za 2026. godinu, koji je za 55 miliona KM veći od prošlogodišnjeg i iznosi 1,395 milijardi KM, te je njime planirano zapošljavanje novih 1.880 državnih službenika u institucijama na nivou BiH.

Šta je učinjeno na nivou Republike Srpske 

1. Kao što nas je obmanjivao da svojom politikom na nivou BiH navodno brani Republiku Srpsku, režim nas je jednako tako sve vrijeme mandata koji je na izmaku obmanjivao da to navodno radi i na nivou Republike. Samo nekoliko primjera u nastavku to najbolje potvrđuju.

U junu 2023. Milorad Dodik je naredio Narodnoj skupštini Republike Srpske da donese Zakon o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda BiH, što je njegova režimska većinska koalicija u Narodnoj skupštini i učinila, čime je dokazala apsolutistički karakter Dodikove vlasti, uvevši tako Republiku Srpsku u do sada najveću krizu i neizvjesnost koje traju i trajaće. Jednako tako Dodik je nakon toga svojoj režimskoj većinskoj koaliciji naredio i da usvoji Zakon o zabrani rada SIPA-e, Tužilaštva i Suda BiH u Republici Srpskoj.

A onda je ta ista koalicija, opet po Dodikovoj komandi, u mandatu na izmaku pogazila instituciju Narodne skupštine time što je sve te svoje zakone prošle godine stavila van snage, bolje reći poništila ih. 

2. Kakav je stvarno nipodaštavajući Dodikov odnos prema Narodnoj skupštini, a time i prema Republici Srpskoj, dokazuje ono što je napisao o zakonu čije donošenje je prije toga on naredio (Zakon o neprimjenjivanju odluka Ustavnog suda BiH) u apelaciji koju je podnio Ustavnom sudu BiH u predmetu broj AP-3722/25 protiv presude Suda BiH.

Dakle, u svojoj apelaciji Dodik o tom zakonu Narodne skupštine ističe: "DA SU SE SVI PRAVNI SUBJEKTI U REPUBLICI SRPSKOJ (znači i Dodik) PREMA TOM ZAKONU PONAŠALI KAO DA NE POSTOJI I DA NJEGOV UKAZ O PROGLAŠENJU TOG ZAKONA NIKO NIJE NI POKUŠAO PRIMIJENITI, JER SE RADI O ZAKONU KOJI PRAVNO NE POSTOJI".

To je, dakle, pravi (stvarni) Dodik, spreman da zarad sebe ponizi i pogazi Narodnu skupštinu i Republiku Srpsku.

3. Kao što je gazio Republiku Srpsku na pravnom i političkom polju, režim je to činio i na finansijskom i ekonomskom polju. Nekoliko narednih dokaza to potvrđuju. Industrijska proizvodnja u sve više deindustrijalizovanoj Republici Srpskoj bilježila je stalni pad tokom ovog mandata. Tako je u junu 2023. industrijska proizvodnja bila manja za 7,5% u odnosu na isti mjesec 2022. godine.

Takav trend je nastavljen tokom cijelog mandata na izmaku, što potvrđuje podatak Republičkog zavoda za statistiku Republike Srpske iz maja ove godine, prema kojem je ukupna industrijska proizvodnja u Republici Srpskoj u periodu januar - maj 2026. manja za 7,6% u odnosu na isti period 2025. godine.

Na drugoj strani režim se konstantno zadužuje u inostranstvu i kod domaćih banaka, da bi mogao isplatiti plate i druga primanja u javnom sektoru i penzije, čime je Republiku Srpsku doveo u dužničko ropstvo.

Praktično, katastrofalna ekonomska politika i finansijska politika (npr. onemogućavanje oporezivanja dividende i povećanja poreza na dobit) doveli su Republiku Srpsku u stanje da ne može funkcionisati bez kreditnog zaduživanja, i to po nepovoljnim kreditnim aranžmanima.

Ovi, kao i brojni drugi pokazatelji koji zbog ograničenog prostora nisu navedeni u ovom tekstu, dokazuju koliko je sumorna slika vladavine aktuelnog režima, a time i Republike Srpske.

Piše: Dr Milan Blagojević