Vlada RS: OHR treba da zatvori svoja vrata

Kancelarija visokog predstavnika OHR treba da se odrekne nelegalnih “bonskih ovlašćenja” i zatvori svoja vrata, poručuje se u 22. Izvještaju Vlade Republike Srpske upućenom Savjetu bezbjednosti UN.

Republika Srpska 02.11.2019 | 10:54 U Izvještaju se ističe da samoprisvojena ovlašćenja visokog predstavnika idu mnogo dalje od stvarnih dejtonskih ovlašćenja, te ukazuje na nezakonitost tzv. “bonskih ovlašćenja” koja visokom predstavniku, kako on to tvrdi, daju pravo da nameće zakone i kažnjava pojedince na osnovu obične odluke.

U ovom dokumentu se podsjeća da je i predsjedavajući OEBS-a i bivši visoki predstavnik Miroslav Lajčak nedavno izjavio da je prošlo vrijeme kada je odluke donosila međunarodna zajednica umjesto političara u BiH, da cilj nije produžavati međunarodni protektorat, nego pomoći BiH da postane potpuno nezavisna, te da međunarodna zajednica u BiH treba da savjetuje i posreduje, a ne da donosi odluke.

Takođe, podsjeća se i da je bivši visoki predstavnik u BiH Volfgang Petrič u maju rekao da je “OHR poratna institucija” i da je vrijeme “bonskih ovlašćenja” prošlo.

– I EU je u svom Mišljenju o zahtjevu BiH za članstvo priznala da dalji rad visokog predstavnika sa samoprisvojenim pravom da upražnjava tzv. ‘bonska ovlašćenja’ sputava napredak BiH na putu evropskih integracija… U Mišljenju Evropske komisije kaže se da je ‘tako intenzivan međunarodni nadzor, u načelu, nespojiv sa suverenitetom BiH, pa stoga i sa članstvom u EU”, ističe su 22. Izvještaju Vlade Republike Srpske.

U dokumentu se naglašava da Dejtonski sporazum, kao jedini izvor zakonitih ovlašćenja visokog predstavnika, nije dao visokom predstavniku takvu diktatorsku moć.

– Ni Savjet za sprovođenje mira, ni Savjet bezbjednosti UN nisu dali visokom predstavniku zakonsko ovlašćenje izvan mandata iz Dejtonskog sporazuma – konstatuje se u Izvještaju.

U tekstu se ukazuje na Aneks 10 Dejtonskog sporazuma koji striktno definiše ograničen mandat na osnovu kog visoki predstavnik ima ovlašćenje da “prati”, “održava tijesan kontakt sa stranama”, “pomaže”, “učestvuje na sastancima” i “izvještava”, i on ni u kom slučaju ne uključuje ni naznaku ovlašćenja da donosi odluke koje su obavezujuće po vlade i građane BiH.


 
– Štaviše, bonska ovlašćenja krše pravo na samoopredjeljenje naroda u BiH i ljudska prava koja građani BiH uživaju po osnovu važnih obavezujućih ugovora.

Korišćenje bonskih ovlašćenja je bezakonje koje je narušilo poštovanje građanskih institucija, posijalo sjeme razdora i bilo značajan uzrok štetnih posljedica današnje političke paralize na nivou BiH – naglašava se u izvještaju. Visoki predstavnik je, dodaje se u Izvještaju, centralizovao BiH kršeći dejtonsku strukturu i izazvao nepotrebna politička trvenja, te godinama koristio bonska ovlašćenja za sistematično centralizovanje vlasti u Sarajevu suprotno Ustavu BiH. 

U ovom dokumentu se podsjeća da je Krizna grupa utvrdila da je “visoki predstavnik Pedi Ešdaun nametnuo zakone kojima su uvedena široka nova ovlašćenja države, ponekad na račun entiteta”. Iz Vlade Srpske ukazuju da je visoki predstavnik često centralizovao funkcije prostom odlukom, na primjer kada je formirao Sud i Tužilaštvo BiH, ili nametnuo amandmane na ustave oba entiteta da bi raščistio put za centralizovano imenovanje sudija i tužilaca.

– Kada visoki predstavnik nije donosio odluke kojima je uvodio promjene u prilog centralizaciji, izdejstvovao bi ih prijetnjama i prisilom usmjernim protiv izabranih zvaničnika, na primjer kada je Parlamentarnoj skupštini BiH dostavio zakon kojim je osnovana Obavještajno-bezbjednosna agencija i naredio njegovo usvajanje – navodi se u dokumentu i podsjeća na Ešdaunovo priznanje u svjedočenju pred Parlamentom Velike Britanije da je trebalo “dosta zavrtanja ruku” da bi političari BiH prihvatili mjere koje su išle “izvan Dejtona”.

Osvrćući se na tvrdnja visokog predstavnika da Republika Srpska nema pravo da podnosi izvještaje Savjetu bezbjednosti, u ovom dokumentu se ocjenjuje da je simptomatično nerazumijevanje i nepoštovanje dejtonske formule, jer su

Inckove tvrdnje nedvosmisleno suprotne Ustavu BiH i odluci Ustavnog suda BiH koja govori upravo o tom pitanju.



U dokumentu se navodi i da Savjet bezbjednosti nikada nije stavio prigovor na direktno dostavljanje izvještaja Republike Srpske o situaciji u BiH, te podsjeća da mnoge međunarodne organizacije i članice Savjeta bezbjednosti imaju predstavništva u Banjaluci ili je često posjećuju, konkretno radi ostvarivanja direktne komunikacije sa Vladom Republike Srpske.

U Izvještaju se navodi da međunarodna zajednica veoma često ne shvata značaj dejtonskih načela, značaj federativne strukture, te kontrole i ravnoteže za mir, stabilnost i prosperitet u BiH, te se čini da opstaje pogrešno shvatanje da federalizam vodi slaboj vlasti u BiH.

– Uspjeh federativnih sistema u mnogim drugim zemljama, primjera radi u Njemačkoj, Švajcarskoj i SAD, pokazuje da to shvatanje nije tačno. Često, upravo regionalna autonomija sadržana u federativnoj strukturi različitim grupama omogućava da ostvare uspješnu uniju – dodaje se u ovom dokumentu.

(Srna)